Οrandum est ut sit mens sana in corpore sano

Μ αφορμη μια φωτογραφιση που εκανα για τη γυμναστρια Μαρια Γκουσκου μου ηρθε στο μυαλο ξανα η φραση orandum est ut sit mens sana in corpore sano.

funny.pho.to_half_underwater_photo

Ας το αναλυσουμε λιγο το λοιπον…

Η περίπτωση του ρητού “νους υγιής εν σώματι υγιεί

Κι εδώ η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική από αυτή που γνωρίζουμε παιδιόθεν, πως το ρητό αυτό αποτελεί κληροδότημα των αρχαίων Ελλήνων.

Σύμφωνα με διάφορες αναφορές στο διαδίκτυο, το ρητό “νοῦς ὑγιὴς ἐν σώματι ὑγιεῖ” προέρχεται από τον Θαλή. Μία προσεκτική, όμως, ανάγνωση των αποδιδόμενων στο Θαλή κειμένων δεν αποκαλύπτει κάτι τέτοιο. Η κοντινότερη αντιστοιχία είναι: “ο το μεν σώμα υγιής, την δε ψυχή εύπορος, τη δε φύσιν ευπαίδευτος” που ήταν η απάντηση που είχε δώσει κάποτε όταν ερωτήθηκε ποιός είναι ο πιό ευτυχισμένος (Διογένης Λαέρτιος Ι 37).

Κι όμως, αυτό είναι… λατινικό κι ανήκει στον σατιρικό ποιητή Ιούνιο Ιουβενάλη (60 – 127 μΧ). Στο έργο του Σάτιρες μνημονεύεται η φράση “orandum est ut sit mens sana in corpore sano” δηλαδή “νους υγιής εν σώματι υγιεί”. Γιατί όμως σατιρική αυτή η φράση; Ο Ιούνιος Ιουβενάλης, όπως λέει ο φιλόλογος Φαίδωνας Μαλιγκούδης, “στηλιτεύει την αδυναμία του ανθρώπου να ξεχωρίσει το σωστό και πολλές φορές προσεύχεται στους θεούς, ζητώντας υλικά αγαθά, δόξα, και πολιτική ισχύ, που δεν τον οδηγούν τελικά στην ευτυχία. Οι άνθρωποι δεν θα πρέπει να ζητούν με προσευχές από τους θεούς παρά να τους χαρίζουν ένα υγιές μυαλό και ένα υγιές σώμα”.

Και με την ευκαιρία, μια λεπτομέρεια. Άλλο “σάτιρα” κι άλλο “σάτυρα”. Όπως αντιγράφω από το λεξικό του Τεγόπουλου-Φυτράκη, με απόλυτη σαφήνεια λέει:

σάτιρα (η) ουσ. [ λατιν satira – satura] έμμετρος ή πεζός λόγος που τονίζει καυτηριάζει, με στοιχεία κυρίως κωμικά και παραμορφωτικά, ελαττώματα και ατέλειες.

σατυρικός, -ή, -ό επίθ. [ αρχ σατυρικός – Σάτυρος (=σύντροφος του Βάκχου)] ο του Σατύρου, που ταιριάζει σε Σάτυρο || (λογοτ) σατυρικό δράμα, το ενδιάμεσο μεταξύ τραγωδίας και κωμωδίας δράμα με χορό αποτελούμενο απο Σατύρους.

Από το blog teleologikos.wordpress.com

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s